Mình còn nhớ như in buổi chiều hôm ấy, trên ngọn đồi xanh mướt trong công viên dưới ánh hoàng hôn ấm áp, làn gió len vào tóc, mấy em cún chạy vòng quanh, tiếng í ới gọi nhau của các em nhỏ, cuốn sách trong tay mình hệt như tri kỷ, từng con chữ của tác giả đã đưa mình về những mảnh ký ức sống động.
“Tôi ở nơi khác, trong một mùa hè khác, mỗi lúc một xa ngái hơn, và ánh sáng của mùa hè đó đã phải chịu một sự chuyển hóa kỳ cục với thời gian: nó còn lâu mới phai nhạt đi, giống những bức ảnh cũ bị cháy sáng, độ tương phản giữa bóng và nắng cao tới mức tôi nhìn thấy lại mọi thứ trong hai màu đen – trắng.”
Trích từ Biệt Thự Buồn – Tác giả:Patrick Modiano
Sự chuyển hóa của thời gian đôi khi kỳ cục thật. Thời gian làm cho mọi thứ phai nhạt, nhưng cũng có những thứ sống động hơn, rõ ràng hơn, mạnh mẽ hơn, đó có thể là ký ức. Người ta có thể chọn nhớ hoặc quên thứ gì đó, nhưng có lúc chẳng thể có sự lựa chọn nào. Cứ thế người ta quên dần những gì đã cũ, nhưng cũng có những người khư khư giữ lại tất cả những gì có thể nhớ, ở lại bên mình.
Giọng văn của tác giả Patrick Modiano có gì đó đượm buồn, buồn trong từng nhịp thở của ông. Không cần phải giải thích, phân bua về nỗi buồn. Nỗi buồn đến và đi tự nhiên như hơi thở. Nỗi buồn không còn ở dưới dạng tính từ, mà là hành động. Nỗi buồn biết chạy trốn, nỗi buồn biết rút lui, nỗi buồn biết cố chấp, nỗi buồn biết ngại ngùng, nỗi buồn biết thở than.
Không có cuộc chạy trốn nào dài như cuộc chạy trốn với chính mình. Gấp cuốn sách “Biệt thự buồn” lại, mình không có cảm giác buồn. Thay vào đó là cảm giác day dứt, vẫn còn ở đâu đó lưng chừng cảm xúc chưa kịp thoát ra. Nó làm mình nhớ đến những câu truyện về tuổi trẻ, về những người chạy trốn khỏi thực tại chỉ vì tất cả những gì xã hội và gia đình nhào nặn lên. Cuộc chạy trốn đó không có điểm bắt đầu, cũng không có điểm kết thúc. Họ chạy hoài chạy mãi, chạy cho đến khi không còn chút hơi sức nào.
Chạy trốn là lựa chọn, và cũng không phải là lựa chọn. Họ chạy trốn chỉ để cảm thấy mình đã ở hẳn bên này bến bờ của sự an toàn. Nhưng cái vỏ bọc an toàn ấy không chắc chắn, nó lung lay và sẽ bị vỡ bất kỳ lúc nào. Nhưng họ vẫn chọn cách chạy trốn, kỳ cục chưa.
Dẫu thời gian có làm cho mọi thứ chuyển hóa kỳ cục đến bao nhiêu, họ vẫn không thể nào sẵn sàng cho bước đường tiếp theo nếu tiếp tục chạy trốn. Mình tự hỏi, trong những cuộc chạy trốn không đích đến ấy. Có cuộc trốn chạy nào để tìm về chính mình hay không?
Hay vốn dĩ chạy trốn là để đi tìm lại chính mình? Tìm về con người bên trong, cho chính mình câu trả lời thỏa đáng. Nhiều người cho rằng người ở cạnh bên là quan trọng nhất, nhưng khi thế giới cựa mình, liệu người còn lại bên cạnh có là chính ta?
“Biệt thự buồn” của Patrick Modiano mang đến cho mình những suy tư như thế. Những gì còn đọng lại trong cuốn tiểu thuyết không nhiều, mình không nhớ hết tình tiết về nhân vật. Họ đã đi đâu, đã làm gì, chuyện gì đã xảy ra và kết cục thế nào. Mình chỉ nhớ đến những cuộc trốn chạy của các nhân vật, nhớ đến căn phòng cũ kỹ của nhân vật, nhớ về những kỷ niệm sống động ùa về khi thấy vật nhưng không thấy người. Mình nhớ ánh trăng buồn rười rượi khi đèn đã tắt, nhớ những lần đắn đo, trông đợi rồi lại chối từ người thương.
Trước khi ngồi gõ những dòng này, bạn mình chia sẻ một vài ghi chép nhỏ của bạn. Trong đó có cụm từ “những nỗi buồn không tên”, và nó để lại cho mình một khoảng trống nhỏ. Từ cụm ấy, mình viết lại 4 câu thơ tặng bạn, cũng như tặng cho chính mình, cho thỏa niềm nhớ mong, cho những đứa con đêm nay đang nhớ nhung người đang trên bầu trời lấp lánh những ánh sao đêm.
Những nỗi buồn không tên
Chênh vênh cùng nỗi nhớ
Len vào từng nhịp thở
Trải cùng những vần thơ
Là thế, thời gian kỳ cục lắm, người vừa ở cạnh nhưng thoắt cái không còn, và ký ức thì cứ rực rỡ, cứ sống động theo cách riêng của nó. Còn người trốn chạy, cũng có những khoảng dừng để ngắm trăng, để chạm vào những nỗi buồn không sao kể hết thành lời.
Sài Gòn tháng ba
Ghi chép nhỏ
Cô Hai
